Profilaktyka

Profilaktyka uzależnień jest jednym ze sposobów reagowania na różne zjawiska społeczne, które oceniane są jako szkodliwe i niepożądane. Zła ocena skłania do traktowania podobnych zjawisk w kategoriach zagrożeń i podejmowania wysiłków w celu ich eliminacji lub choćby ograniczania. Jest wiele różnych procedur przeciwdziałania zagrożeniom. Profilaktyka różni się od innych sposobów przeciwdziałania, z tym, że jest czynnością uprzedzającą, że podejmowana jest zanim takie groźne zjawiska się ujawnią lub rozprzestrzenią, a ich dolegliwość wymusi dopiero zastosowanie bezpośrednich środków zaradczych. Istotą działań profilaktycznych jest przeciwdziałanie zagrożeniom, których wystąpienie lub spotęgowanie w przyszłości wydaje się bardzo prawdopodobne. Powszechnie uważa się, że skuteczna profilaktyka jest optymalnym sposobem hamowania rozwoju lub ograniczania skali zjawisk uznanych za niekorzystne i dolegliwe społecznie. Profilaktyka polega na przedsięwzięciu środków ostrożności w obliczu antycypowanych zagrożeń. Z tego względu jest znacznie bardziej opłacalna niż kosztowne działania zaradcze konieczne w sytuacji, gdy zaskakująco wzrasta skala wcześniej nie dostrzeganych lub bagatelizowanych niepożądanych zjawisk. W potocznym znaczeniu termin ‘profilaktyka uzależnień‘ odnosi się do działań skierowanych do tego, aby obiekt działania zarówno nie nabywał cech ocenianych negatywnie, jak i nie tracił cech ocenianych jako pozytywne. Za każdym razem podłożem decyzji jest system wartości wyznawany przez podejmujących działania. W każdym przypadku podjęcia decyzji o wprowadzeniu działania o charakterze profilaktycznym ‘sprawca’ musi jednoznacznie rozstrzygnąć, co jest celem jego działania, jaki zestaw aktualnych i potencjalnych cech obiektu uznaje za wartościowy i w związku z tym podlegający ochronie, oraz jakie nowe, prawdopodobne cechy obiektu ocenia jako niekorzystne i dlatego przyjęciu takich cech przez obiekt będzie starał się swoim działaniem zapobiega. Termin profilaktyka używany jest w socjotechnice, nauce podejmującej zagadnienia praktycznego zastosowania wiedzy socjologicznej.